Sevkiyat yönetim sistemi (İngilizcesiyle TMS — Transportation Management System), bir yükün sipariş olarak girdiği andan teslim edilip faturalandığı ana kadar geçen her adımı tek yerde yöneten yazılımdır. Nakliye firmaları, dağıtımcılar ve kendi filosuyla mağaza besleyen perakendeciler için Excel + telefon düzeninin yerini alır. Bu yazıda bir TMS'in temel parçalarını ve pratikte nelere dikkat edilmesi gerektiğini anlatıyoruz.
Bir sevkiyat sisteminin beş parçası
- Sipariş girişi — elle, Excel'le, ERP'den ya da API'den; adres otomatik koordinata çevrilir.
- Planlama — hangi sipariş hangi araca, hangi sırayla. Harita üzerinde elle ya da rota optimizasyonuyla.
- Saha — sürücü uygulaması: rota, durak, teslim, imza / fotoğraf, tahsilat, iade.
- Görünürlük — canlı takip, müşteri takip linki, otomatik bildirimler, müşteri paneli.
- Kapanış — sefer bazlı gelir-gider (pozisyon), faturalaşma, raporlar.
Bir parça eksikse operasyon yine Excel'e döner: planı sistemde yapıp faturayı elle kesiyorsanız, ay sonunda iki veri birbirini tutmaz.
FTL ve parsiyel farkı
- FTL (komple araç): bir araç bir müşteri için dolar. İş, çok sayıda seferi hızlı girmek ve pozisyon bazlı maliyet-gelir tutmaktır. Excel benzeri toplu giriş ekranı şarttır.
- Parsiyel: bir araçta birçok müşterinin yükü. İş, siparişleri doğru gruplamak, durak sırasını kurmak ve her siparişin durumunu ayrı izlemektir. Durum temelli akış şarttır.
İki tipi ayrı programlarda yürüten firmalar raporu birleştiremez. Aynı platformda ayrı akışlarla yönetilmesi gerekir.
Aktarma (transfer) noktaları
Kargo ve bölgesel dağıtımda yük doğrudan gitmez: depo → aktarma → şube → müşteri. Sistem, siparişi çok bacaklı planlayabilmeli; her bacakta mal kabul ve çıkış kaydı tutulmalı. Aksi halde "yük aktarmada mı, yolda mı?" sorusu yine telefonla cevaplanır.
Rota optimizasyonu neyi çözer?
Kapasite (desi, palet, ağırlık), teslimat zaman penceresi, araç tipi ve bölge kısıtlarıyla seferleri araçlara dağıtır. Planlayıcı haritada müdahale eder, sistem yeniden hesaplar. What-if karşılaştırması (bir araç eksilse ne olur?) planlama toplantısını dakikalara indirir.
Müşteri neyi görmeli?
Takip linki (SMS / e-posta ile), sevkiyat durumu, belgeler ve teslimat performansı. Otomatik bildirim kuralları (hangi olayda kime ne gidecek) bir kez tanımlanır; sonrasında operasyon ekibi telefon açmaz.
Logitera Sevkiyat Yönetimi'nde bu nasıl işler?
- Hızlı İşlemler: FTL için Excel-grid toplu giriş, parsiyel için durum temelli akış; satır içinde yeni lokasyon, güzergah ve araç tanımı.
- Rota Operasyon Haritası ve Rota Sihirbazı: poligonla sipariş seçimi, kendi motorumuzla rota optimizasyonu, Rota Optimizasyon Senaryo ile alternatif karşılaştırma.
- Aktarma: depo / işleme birimi üzerinden çok bacaklı sevkiyat.
- Sürücü uygulaması: rota kabul / başlat / bitir, durak detayı, paket teslim ve tahsilat, iade toplama, imza ve fotoğraf.
- Müşteri Sipariş Tahsilatları (nakit, çek, kredi kartı) ve Müşteriye İade İş Emri.
- Pozisyonlar ve faturalaşma: sefer bazlı gelir-gider, KDV / tevkifat, Sevkiyat Kâr/Zarar.
- Sevkiyat Müşteri Paneli, otomatik bildirim yönetimi, SMS / e-posta / webhook.
- Raporlar: teslimat performansı ve SLA, araç verimliliği, rota analizi, sipariş analizi, hasar raporu.
Modülün tamamı için Sevkiyat Yönetimi sayfasına bakın. Taşıma işini dış nakliyecilere veriyorsanız Tedarikçi Portalı, nakliyecinin araç ve sürücülerini sizin kokpitinizde görünür kılar.
Geçiş için pratik sıra
- Adres kartlarını ve müşterileri temizleyip yükleyin (Excel).
- Bir hafta yalnız sipariş girişi ve sürücü uygulamasıyla çalışın.
- İkinci hafta rota optimizasyonunu açın, planları karşılaştırın.
- Üçüncü hafta müşteri bildirimlerini ve pozisyon faturalaşmasını devreye alın.
Her şeyi ilk gün açan firmalar ekip direncine takılır; kademeli geçiş daha hızlı biter.